Interview: “Veilig Thuis is altijd te benaderen voor advies en ondersteuning”

De meldcode is geen onbekend begrip bij professionals in gezondheidszorg, onderwijs, kinderopvang, maatschappelijke ondersteuning, jeugdhulp en justitie. Sinds juli 2013 bestaat de Wet Meldcode, dat betekent dat beroepskrachten gebruik moeten maken van de meldcode als ze een vermoeden hebben van huiselijk geweld of kindermishandeling. De meldcode kent een stappenplan; in vijf stappen staat uitgelegd hoe te handelen in een dergelijke situatie. 

Ingrid van Sluijs is manager Veilig Thuis Gelderland-Midden. Veilig Thuis (VT) en andere organisaties vragen geregeld aandacht voor geweld in huiselijke kring en de meldcode. De meldcode is een belangrijk instrument voor professionals. Ingrid vertelt dat het belangrijk is dat de meldcode goed wordt gehanteerd. “Veilig Thuis is altijd te benaderen voor advies en ondersteuning. Zeker als het gaat om de meldcode.” Stap 3 in de meldcode ‘Praat met ouders of verzorgers’ is heel belangrijk. “Het gaat erom in gesprek te gaan met de betrokkenen. Je moet je zorgen uiten”, vertelt Ingrid. Het is niet nodig direct een melding te doen, want melden houdt in dat VT zelf contact opneemt met het gezin. Ingrid vindt juist dat professionals met elkaar in overleg moeten gaan om de ontstane situatie te bespreken en dat vervolgens met de betrokkenen op te nemen. VT is er altijd om te ondersteunen en te adviseren. 

Veilig Thuis is altijd te benaderen voor advies en ondersteuning

Een Amerikaans onderzoek heeft uitgewezen dat kinderen die veel te maken hebben met ruziënde ouders continu in een vluchtstand staan. Ze hebben als volwassenen daar vaak gevolgen van, zoals verslavingsgevoeligheid of fysieke klachten. Het onderzoek wijst ook uit dat in een dergelijke situatie een gezin in een vicieuze cirkel belandt. Dat doorbreken is moeilijk en daarvoor is steun nodig van professionals als huisartsen, leerkrachten en maatschappelijk werk. 
Veilig Thuis lost geen probleem op, vertelt Ingrid, maar VT bestaat uit een team deskundigen die ondersteunen en adviseren om geweld in huiselijke kring zo snel mogelijk te stoppen. “Onze medewerkers vragen altijd door. De ‘wat-vraag’ is heel belangrijk. De effectiviteit van de aanpak is een kwestie van lange adem. Je hebt anderhalf jaar nodig, dan pas zie je dat structureel iets verbeterd in het welzijn van een gezin.”
Een goede screening van een situatie is heel belangrijk, legt Ingrid uit. “Je moet het hele pakket bekijken. De helft van de minderjarigen die wij in beeld krijgen heeft een complexe problematiek. Het is belangrijk om met de lokale teams, zoals een wijkteam, samen te werken. Slachtoffers schamen zich en vinden het vaak eigen schuld. Er is lef en moed voor nodig om uit een geweldssituatie te stappen.” 

VT Gelderland-Midden bestaat sinds 2015 en krijgt per jaar ongeveer 5600 adviesvragen. Jaarlijks zijn er ongeveer 3500 meldingen van professionals en burgers. De politie meldt hiervan ongeveer 75% van de gevallen. 
Op de Wet Meldcode is altijd een uitzondering geweest voor politie en ambulancezorg. Deze twee organisaties zijn vaak kort aanwezig bij een calamiteit of incident. Zij kunnen altijd direct Veilig Thuis inschakelen.  

Wat moet je doen met de meldcode en vermoedens huiselijk geweld of kindermishandeling?

STAP 1: Breng signalen in kaart
Breng signalen in kaart die je zorg bevestigen of ontkrachten. Leg signalen en vervolgstappen objectief en feitelijk vast in het dossier. Voer indien nodig de kindcheck uit.

STAP 2: Overleg met een deskundige collega of Veilig Thuis
Overleg met een deskundige collega om signalen te duiden. Raadpleeg zo nodig Veilig Thuis of een forensisch arts. Neem bij eergerelateerd geweld, huwelijksdwang of vrouwenbesnijdenis direct contact op met Veilig Thuis.

STAP 3: Praat met ouders of verzorgers
Bespreek je zorgen zo snel mogelijk met de ouders/verzorgers van het kind. Alleen als jouw veiligheid of die van het kind in gevaar kan komen door een gesprek kan hiervan worden afgezien.

STAP 4: Weeg het geweld
Maak een inschatting van de aard en de ernst van de situatie op basis van signalen, het overleg met een collega en het oudergesprek. Vraag bij twijfel advies aan Veilig Thuis. Bij een reële kans op schade: melden.

STAP 5: Beslis: Is melden nodig? Is hulpverlening nodig?
Als je het kind voldoende kunt beschermen, bied of organiseer je de noodzakelijke hulp. Als de situatie acuut of structureel onveilig is, doe je een melding bij Veilig Thuis en beslis je samen welke hulp je zelf kunt organiseren.